Rijders zijn heel gelukkige mensen,
omdat ze het leven veel meer waarderen dan de gewone man.
Als een rijder op zondag omkomt en je bent goed bevriend met hem,
vind je het een stomme sport en wil je er meteen mee stoppen.
Maar op maandag vind je gewoon dat hij pech heeft gehad.
Dat je nu nog niet moet stoppen.
En op dinsdag begin je weer aan de volgende race op zondag te denken.
En op woensdag vertrek je dan naar die race.
Enzo Ferrari zei tegen zijn rijders: Winnen of sterven, je bent onsterfelijk.
En hij heeft gelijk, want telkens als ik naar een race ga,
is dat de essentie van deze sport.
Zonder rijders als Mike Hawthorn en Peter Collins zou het veel minder zijn.
Ferrari is een belangrijke naam in de huidige Formule 1.
Hij staat symbool voor de geschiedenis van de sport
die ooit 's werelds gevaarlijkste sport was.
Ze teert nog steeds op de associatie met risico's en glamour.
We vinden die kerels durfallen omdat Collins en Hawthorn dat ook waren.
Als ik er nu op terugkijk, beschouw ik de rijders van toen
als een heel ander ras.
Dat je dat monster onder je bedwingt en die auto zo in evenwicht houdt
en steeds de beste lijn zoekt, brengt je in extase.
Het was een tijdperk van glamour en grote risico's.
Ze reden met die rode auto's zonder te weten of ze het zouden overleven.
Mike Hawthorn beschreef hoe wij, als jonge mannen,
bereid waren om in de kookpot te springen
waaronder Mr Ferrari het vuur brandende hield.
Ferrari behandelde zijn rijders op een bepaalde manier.
Hoe meer druk, hoe ongemakkelijker ze zich voelen en hoe sneller ze dan gaan.
Die jongens ervoeren de roes van het autoracen,
maar ze onderwierpen zich wel vrijwillig aan de bijbehorende gevaren.
Er is iets bijzonders aan de autosportwereld.
Wat ons betreft
gingen we gewoon door als zich een ramp had voorgedaan.
We lieten ons niet tegenhouden.
Veel mensen toen keken er zo tegenaan.
Je bent bang als je niet begrijpt wat er gebeurt.
Een kind is bang in het donker, omdat het niet begrijpt wat er is.
Ik ben niet bang om mezelf de dood in te jagen.
Ik ben wel bang om gedood te worden door iets waarover ik geen controle heb.
Het geweldige aan Mike Hawthorn en Peter Collins
is dat ze deden wat snelheidsrecordhouder John Cobb zei.
Hij zei: 'Het is vergelijkbaar
met kijken hoe ver je uit het raam kunt leunen voor je er echt uit valt.'
En dat is wat die jongens in de jaren 50 deden in de Ferrari.
Ze wilden toen zo ver mogelijk uit het raam leunen.
En een paar van hen, eigenlijk te veel, vielen eruit.
Op je tiende keek je naar je eerste race. Hoe voelde dat?
Ik zat te trillen...
STEM VAN ENZO FERRARI
...als een jongen die ooit de kans zou willen om mee te racen.
Ferrari had een moeilijke jeugd. Zijn vader stierf...
STEM VAN RICHARD WILLIAMS BIOGRAAF VAN ENZO FERRARI
...toen hij jong was en toen stierf ook zijn broer.
Daardoor stond hij er min of meer alleen voor in zijn jeugd.
Maar hij was dol op auto's.
Dus toen hij zelf een weg in zijn leven moest kiezen,
waren auto's en de autosport de dingen die hem het meest aanspraken.
Wat was het belangrijkste? Je passie of de wil om succes te hebben?
Het ging vooral om passie.
Wat voel je voor het startsein? Angst?
Voor het startsein voel ik
verschillende dingen. Maar dat verdwijnt zodra de race start.
De held van de dag was de jonge Britse rijder Mike Hawthorn, nummer vier.
Peter Collins reed in zijn Ferrari van begin tot einde aan de leiding.
Enzo Ferrari had een geweldige neus voor talent
en na de oorlog, ondanks het aantal goede Italiaanse rijders,
merkte hij op dat een aantal Britse rijders het ook erg goed deden.
Hawthorn en Collins verschilden enkele jaren.
STEM VAN DOUG NYE AUTOSPORTHISTORICUS
Mike was twee of drie jaar ouder.
Hij maakte naam en faam in de kleine Riley die zijn vader had gebouwd.
Telkens als ze naar een race gingen,
was er een jonge kerel die met de eerste prijs zou gaan lopen.
Peter was, toen hij begon te racen met een 500cc Cooper
die zijn vader Pat voor hem had gekocht, meteen heel snel.
Hij was nog maar 17 jaar.
Hawthorn en Collins leerden elkaar kennen als rivalen op het circuit,
maar toen ze in Modena samen voor Ferrari reden,
werden ze dikke vrienden.
Mike was een joviale kerel die wel een biertje lustte.
Hij en Peter Collins...
STEM VAN INNES IRELAND F1-PILOOT
...waren een beetje losbandige schooljongens. Ze maakten graag lol.
Peter maakte het leven mooier.
Als hij binnenkwam, werd alles vrolijker.
STEM VAN SHELAGH MONTAGUE-BROWN EX-VROUW VAN LANCE MACKLIN
Het werd gewoon leuker.
Mike was een grote en knappe jongen.
STEM VAN JEAN IRELAND VERLOOFDE VAN MIKE HAWTHORN
Ik vond hem er prachtig uitzien. Ik zette mijn zinnen op hem.
Hij was een vlotte, leuke kerel.
STEM VAN STIRLING MOSS F1-PILOOT
Hij gebruikte de autosport om van het leven te genieten.
Voor mij was de sport mijn leven.
Ofwel was je voor Hawthorn, ofwel voor Moss. Voor allebei kon niet.
Vooral Peter was alles...
STEM VAN TONY BROOKS F1-PILOOT
...wat een rijder moest zijn. De meiden hielden van hem
en hij deed niet veel moeite om ze van zich af te slaan.
Mr Ferrari had een zwak voor de Britten.
Mike ging naar hem en de man was onder de indruk,
omdat er iemand stond die alles wilde geven.
Hij was een agressieve, jonge rijder en dat kon Mr Ferrari wel waarderen.
Mike sprong er altijd uit tegenover de rest.
STEM VAN SALLY YOUNG VRIENDIN VAN MIKE HAWTHORN
Hij was beeldschoon.
We waren bedwelmd door de sfeer rond deze prachtige, wilde mannen.
Het was leuk. We waren één grote familie, iedereen kende elkaar.
Maar het was gevaarlijk en waar gevaar is, vind je spanning.
'WE WILLEN WINNAARS.'
'WE WILLEN GEEN RIJDERS DIE TWEEDE OF DERDE EINDIGEN.'
ENZO FERRARI
Hawthorn deed het in het begin goed bij Ferrari.
Hij won wat races. Maar toen zijn vader stierf,
wilde hij voor Jaguar racen en ging hij terug naar Engeland.
Ferrari was diep ontgoocheld. Hij wilde graag dat hij bleef.
Veel F1-piloten vonden Le Mans vervelend.
Het was wel een test voor de auto, maar niet voor de rijder.
Mike en Fangio besloten dan maar om van in het begin volop te racen
om het minder saai te maken.
De rijders wordt gevraagd om hun plaats in te nemen.
Klaar.
Vijf, vier, drie, twee, één, nul.
Ronde na ronde racen Hawthorn en Fangio nek aan nek.
Ze tonen hun onbeschrijflijke racekunsten aan het publiek.
Dit geweldige gevecht dat begon in de openingsrondes
bereikte een anticlimax die niemand had durven te voorspellen.
Bij de training ging alles goed en ik moest de eerste shift werken.
Ik was dus op het circuit toen dat vreselijke ongeluk gebeurde.
Tussen de Witte Huis-bocht en de pits
zag Mike de kans nog een wagen te dubbelen
voor hij naar rechts ging voor zijn voorziene pitstop.
Die wagen was de Works' Austin-Healey met Lance Macklin achter het stuur.
Maar in die race gold voor het eerst de regel
dat je om de twee uur van rijder moest veranderen.
Mike wist dus dat hij binnen moest om binnen de twee uur te blijven.
Toen Mike hard remde, stuurde Lance Macklin bruusk naar links
om de staart van Mike z'n Jaguar te ontwijken.
Met een luide knal ging Levegh z'n auto over die van mij.
STEM VAN LANCE MACKLIN F1-PILOOT
Zijn wiel kwam voorbij mijn linkeroor
en ik voelde de hitte van zijn uitlaat. Zo dichtbij kwam zijn auto.
Levegh werd gelanceerd door de staart van de Austin-Healey,
vloog meters door de lucht
en knalde dan met zijn buik tegen de veiligheidswal voor hem.
Toen ik aan de pits een blauwe vlag zag, begon ik te vertragen
en toen reed ik voorbij die absolute chaos.
Toen de Mercedes van Levegh de bovenkant van de wal raakte,
brak het chassis en de volledige voorkant van de wagen
werd door het publiek geslingerd als een torpedo.
Meer dan tachtig mensen kwamen om en nog honderd meer raakten gewond.
Er zaten zelfs kinderen vooraan omdat ze daar beter konden zien.
Ze zaten dus in de lijn van het wrak dat hen torpedeerde.
De meeste mensen beseften niet dat het heel ernstig was.
De organisatoren lieten de race doorgaan
zodat de hulpdiensten vlot van het circuit konden rijden.
Het ongeluk zelf heb ik niet gezien,
want ik reed op zo'n 300 meter van de plaats van het ongeluk.
Ik zag de brandende wagen wel op het circuit,
maar ik wist niet dat die in het publiek was gevlogen.
Ik ging naar de box van Austin-Healey
en Donald Healey zei tegen me dat Mike binnen was gereden
en aan Lance vroeg of hij het hem ooit kon vergeven.
Hij wankelde echt naar ons.
Hij moest huilen en legde zijn arm over mijn schouder.
Hij zei: 'Ik heb al die mensen vermoord, ik wil nooit meer racen.'
Een paar uur later was hij weer aan het rijden.
Hawthorn en Bueb reden een briljant vervolg en wonnen zo de race.
STEM VAN DOUG NYE AUTOSPORTHISTORICUS
Beelden van toen tonen dat Mike niet goed wist hoe zich te gedragen.
Moest hij nu genieten van de overwinning of niet?
Maar toen hij toch een beetje lachte, legden fotografen dat meteen vast.
En foto's van een stralende Mike Hawthorn die net Le Mans had gewonnen,
na de vreselijke tragedie die de wedstrijd had ontsierd,
werden gebruikt door de pers om Mike in een slecht daglicht te stellen.
Hij leed er heel erg onder.
Hij was echt van streek, maar het was zijn schuld niet.
Hij was vrijgesproken, dus hij moest zich zo niet voelen.
Het leek dan wel alsof het hem allemaal niks kon schelen,
maar het kon hem juist heel veel schelen.
'IK HEB GEEN INTERESSE
IN EEN LEVEN BUITEN AUTORACES.' ENZO FERRARI
Achter succes ligt een vreselijke waarheid.
Italianen zijn bereid alles en iedereen te vergeven.
Dieven en moordenaars. Alle soorten misdadigers.
Maar iemand die succes heeft, zullen ze niet vergeven.
Zelfs in die tijd was Ferrari een topfiguur in Italië.
Hij was de beroemdste figuur uit de automobielindustrie
van de twintigste eeuw.
Hij was een overlever, een kameleon. Hij was een groot manipulator.
Hij beschouwde het als een sport op zich.
Scuderia was een renstal
en Ferrari koos de beste talenten die hij kon vinden.
De rijders waren het uithangbord
en hij koos de beste talenten die hij ter beschikking had.
Eugenio Castellotti kwam uit het stadje Lodi.
Hij begon te racen omdat het echt iets voor macho's was.
De populairste jongen deed zoiets. 'Hé, kijk naar mij.'
En hij had wel talent. Hij had echt wel talent.
Musso kwam uit Rome. Hij was de Elio di Angelis van z'n tijd.
Castellotti was meer een straatvechter uit Noord-Italië.
Luigi Musso was een charismatische Italiaanse piloot van de bovenste plank.
Vergis je niet, die man was heel erg goed.
Toen Castellotti en Musso samen bij Ferrari zaten,
kun je zeggen dat ze een gedeelde verantwoordelijkheid hadden.
Die twee rijders maakten heel Italië warm voor de formule 1.
Het hele land stond achter hen en ze gaven zich voor de volle 100 procent.
Fon de Portago was een edelman en een veelzijdige atleet.
Hij was ook heel aantrekkelijk.
Hij was een echte playboy die ook zijn handen wilde vuilmaken.
Hij is een toegewijd sportman.
Of het nu om skiën, bobsleeën, waterskiën...
STEM VAN PETER COLLINS
...zwemmen, vissen of jagen gaat.
Hij was een beetje de meest natuurlijke Ferrari-rijder van de jaren vijftig.
Fon de Portago was het prototype van een Ferrari-rijder.
En hij had er ook de vriendinnen voor.
Scuderia werd geleid door Juan Manuel Fangio
en Castellotti hing blijkbaar aan zijn lippen.
Fangio is voor mij veruit de beste rijder ter wereld.
Hij was geweldig.
Alles wat hij deed, kon hij blijven doen.
Het was een prachtig samenspel tussen man en wagen.
Men vroeg eens aan Enzo Ferrari:
Als een wagen de finishlijn overschrijdt,
hoeveel aandeel heeft de rijder daarin?
En hij zei: 60 procent wagen, 40 rijder.
Maar jammer genoeg stopte Ferrari onvoldoende tijd
in hoe hij moest omgaan met de individuele rijders.
Elke rijder heeft zijn eigen stijl.
STEM VAN MARKIES ALFONSO DE PORTAGO
Hawthorn heeft de gezichtsuitdrukking van een vechter.
Peter Collins trekt gezichten naar het volk.
Niet met opzet, maar ik moet de eerste foto nog zien
waarop hij geen gezicht trekt.
Peter Collins had voor BRM gereden
en kreeg toen een aanbod om voor Ferrari te rijden.
Dat was geweldig. Het was een unieke mogelijkheid.
Ferrari was de spin in het midden van een buitengewoon web.
Hij zorgde dat ze naar hem kwamen, hij ging nooit naar hen.
Er wordt gezegd dat Peter Collins dacht, toen hij ging tekenen:
Dit wordt een groots moment.
Maar Peter bleef daar maar wachten en wachten.
En toen hij op het punt stond om weer te vertrekken,
kwam Mr Ferrari binnen en alles was rozengeur en maneschijn.
Peter Collins en Ferrari was een succesvol huwelijk.
Hij won in de Formule 1 en in andere categorieën.
Ferrari zag meteen zijn veelzijdigheid en Peter Collins werd meteen een ster.
Niet alleen in Italië, maar in de hele racewereld.
De overwinning gaat naar de Britten Peter Collins en Mike Hawthorn,
met Moss en Fangio op twee en drie.
Peter Collins wint zijn eerste grote prijs voor Scuderia Ferrari.
Peter Collins voegt zich bij het rijtje Britse GP-winnaars.
Het staat buiten kijf
dat Enzo Ferrari dol was op Peter Collins.
Hij voelde sympathie voor hem
en dat gold zeker niet voor elke rijder.
Peter Collins raakte bevriend met Dino,
de terminaal zieke zoon van Mr Ferrari.
Mijn man deed het geweldig.
STEM VAN LOUISE KING VROUW VAN PETER COLLINS
Hij hielp de zieke zoon met Enzo te communiceren.
Het raakte Ferrari heel erg dat Collins zoveel om zijn zoon gaf.
En de dood van Dino was natuurlijk...
Het was vreselijk voor hem en zijn vrouw.
Dat bracht hem volgens mij nog dichter bij Collins.
Aan het einde van het seizoen in 1956 had Collins de GP van België
en die van Frankrijk gewonnen.
Hij stond op het punt de eerste Britse rijder te worden
die wereldkampioen werd in de Formule 1.
Er reden vijf Lancia Ferrari's rond.
STEM VAN NIGEL ROEBUCK F1-JOURNALIST
Je had Fangio, Portago en Collins
en ook nog Castellotti en Musso en er heerste een grote rivaliteit.
Zodra de GP van Italië van start ging, gingen Castellotti en Luigi Musso ervoor
alsof de race bij de vorige ronde was begonnen.
Fangio kreeg autopech
en toen kon je je wagen nog delen met een andere rijder
voor de helft van de punten.
Musso reed de pits in en werd gevraagd om uit te stappen
en zijn wagen aan Fangio te geven, maar dat wilde hij niet.
En toen deed Collins die beroemde onbaatzuchtige actie.
Collins staat op het punt wereldkampioen te worden.
Hij rijdt de pits in voor zijn laatste pitstop,
lonkt naar Fangio en zegt:
'Neem mijn wagen maar. Ik offer mijn kansen op
zodat jij nog eens wereldkampioen kunt worden.'
Ik kan niemand anders bedenken die dat zou doen.
Peter moest gewoon doorrijden en dan was hij wereldkampioen.
Hij vond Fangio een betere rijder
en hij vond het niet eerlijk dat hij de wagen niet zou afgeven.
Het was een heel galant en respectvol gebaar
dat Enzo Ferrari heel erg op prijs stelde.
Achteraf zei Peter tegen de pers: 'Ik ben nog jong en krijg nog kansen.'
'EEN STER IS IEMAND MET EEN BIJZONDERE STIJL
OF IEMAND DIE HEEL DAPPER IS.' ENZO FERRARI
Ik zat bij een stuk in Coconut Grove Playhouse in Florida
en Peter was onderweg van Argentinië naar Engeland.
De West Indies, Cuba en heel Zuid-Amerika
liggen achter de horizon als je in Miami verblijft.
Stirling Moss zei tegen Peter dat ik in Florida zat.
Waarom kwam hij geen gedag zeggen als hij er toch was?
Dus hij belde me op
en na het stuk maandag gingen we samen iets doen.
Woensdag vroeg hij me ten huwelijk.
Vrijdag kwam mijn vader naar New York om deze onzin tegen te houden.
Hij werkte voor de Verenigde Naties en was een heel waardige man.
Hij was niet zo blij
dat zijn dochter met een racepiloot zou trouwen die ze niet eens echt kende.
Maar het werkte perfect.
Wanneer begint een ster te tanen?
Wanneer hij zijn eigenbelang boven de sport stelt.
Enzo Ferrari wilde niet dat zijn rijders zich settelden,
omdat ze dan ook nog voor iets anders dan voor de autosport leefden.
Daardoor zou hun snelheid afbotten.
Hij hield meer van zijn wagens dan van de rijders.
De wagens waren hem trouw en de rijders waren dat vaak niet.
Mr Ferrari zei altijd dat het nummer één van zijn team
de rijder was die de vorige zondag het best presteerde.
Zo hield hij al zijn rijders scherp.
Hij versterkte de onderlinge concurrentie
en had vaak vijf rijders voor maar vier auto's.
Zo wist hij zeker dat ze zich altijd honderd procent voor hem gaven.
Er was wel een cultuurschok
toen Mike Hawthorn en Peter Collins naar Scuderia Ferrari gingen.
Ze werden er omringd door competitieve playboys.
Ik zat te eten met Ferrari en we hadden het over racen
toen hij plots zei:
'Rijders gaan altijd naar de renstal die de snelste auto heeft.'
Ik wilde mijn trouw tegenover Ferrari betuigen tot ik besefte
dat ik ook zou vertrekken als iemand anders de snelste auto had.
Je blijft niet trouw aan een renstal.
Fangio en Mr Ferrari hadden een gekleurde en verbitterde relatie.
Toen Fangio wegging bij Ferrari nadat hij wereldkampioen was geworden
en naar de concurrenten van Maserati ging,
was Mr Ferrari de enige die nog verrast was.
Toen Mike Hawthorn in 1957 weer bij Ferrari tekende,
hadden ze al Collins, Musso,
de Spaanse markies Fon de Portago en ook nog Castellotti.
Het was een heel sterk team.
Ik bewonderde Castellotti, omdat hij heel nauwkeurig was in het dagelijkse leven.
Dat is positief voor je rijkunsten.
Neem nu bijvoorbeeld de manier waarop hij zijn koffer inpakte.
Alles was perfect geordend.
Dat was een andere kant van Castellotti.
Hij was geen gekke Italiaan, hij was gewoon goed.
Castellotti begon te racen in een Ferrari die zijn moeder had gekocht.
Hij groeide op als rijkeluisjongen.
Hij is een rijke onvolwassen kerel...
STEM VAN PHIL HILL F1-PILOOT
...dus hij zou doen wat de meeste rijke Italianen wilden.
Hij wordt dus racepiloot.
Hij is vrij goed, maar niet uitzonderlijk.
Je hebt twee soorten rijders:
de professionals en de ambitieuze amateurs.
Dat klopt.
Je zei dat Italianen niet trager rijden dan buitenlanders.
Maar de winnaars zijn bijna altijd buitenlanders.
Italianen hebben niet dezelfde
technische middelen als buitenlanders.
Iedereen in Italië hield van racen.
STEM VAN PINA BROOKS VROUW VAN TONY BROOKS
Er was geen televisie, maar ze volgden alles via de radio.
Dat je als Italiaan in Italië moest rijden
en het moest opnemen tegen rijders als Collins, Hawthorn en Moss
was heel erg moeilijk.
In maart 1957 moest Castellotti voor Ferrari enkele testritten rijden
op het testcircuit van Modena.
Het klinkt gek dat Modena zowel door Ferrari als Maserati gebruikt werd.
Ze vonden het dus erg belangrijk
om het officieuze ronderecord in handen te hebben.
Dat is nu moeilijk te vatten.
Maar dat was dus erg belangrijk, vooral voor Enzo Ferrari.
Maserati had net de snelste rondetijd neergezet.
Daar was Mr Ferrari niet blij mee.
Hij wilde dat Ferrari de snelste tijd had.
En het werd misschien niet echt uitgesproken,
maar Castellotti moest de snelste tijd neerzetten in de nieuwe auto.
Castellotti werd teruggeroepen uit Firenze.
Dat was geen vraag, maar een bevel.
Tegen zijn zin kwam hij terug naar Milaan om naar Modena te gaan.
Daar kroop hij in de auto en kwam hij om het leven.
Ofwel scheelde er iets met de remmen, ofwel bleef het gaspedaal hangen,
maar de Ferrari ging over de kerbstones,
vloog de lucht in en begon om te rollen.
Hij kwam in een kleine betonnen tribune terecht.
Uiteindelijk belandde hij in de bovenste rij.
Castellotti werd helaas uit de auto geslingerd.
Hij werd naar het ziekenhuis gebracht, maar alle hulp kwam te laat.
Wat ons zorgen baart als iemand om het leven komt
omdat de stuurarm afbrak of omdat het wiel loskwam,
is dat het dan gebeurt bij een auto die we zelf ook moeten besturen.
Het kan ons dus ook overkomen.
Ferrari was niet echt geschikt voor relaties.
Hij was gewoon gedreven om te doen wat hij moest doen in de autosport.
En dat was auto's maken die konden winnen
en rijders zoeken die ermee konden rijden.
Wat gebeurde, gebeurde maar.
Collins zat bij Enzo Ferrari toen de telefoon rinkelde.
Iemand bracht het nieuws dat Castellotti gestorven was.
De oude man zei: 'O, nee, Castellotti is dood.'
En toen vroeg hij: 'En de bolide?' Hoe is het met de auto?
Niet iedereen vindt je aardig.
Je wordt als dictator neergezet. Wat vind je daarvan?
Als een dictator iemand is die van anderen eist
dat ze hun werk met overgave uitvoeren, hebben ze zeker een punt.
Ik bewonderde Ferrari voor veel dingen, maar soms vond ik hem ook vreselijk.
Succes was belangrijk voor Ferrari.
Omdat dat toonde dat hij beter was dan iemand anders.
Het ging om Ferrari...
STEM VAN PETER WINDSOR F1-JOURNALIST EN TEAMBAAS
...en sinds de eeuwwisseling is Ferrari bijna altijd in beeld geweest.
Dat Ferrari vandaag het grootste merk ter wereld is,
zelfs groter dan de Formule 1 zelf,
en dat mensen nu zo over Ferrari denken,
komt doordat het om de auto gaat en niet om de rijder.
Mr Ferrari raakte zich er al snel bewust van
dat zijn lievelingssport een moordenaar was.
Als je zo vaak naar het kerkhof gaat als ik
kijk je de dood ook heel vaak in de ogen.
Wat kun je dan denken op dat moment?
Al die zorgen, al die problemen en al die gevechten
om dan hier te eindigen.
Wat voor iemand is Ferrari?
Ferrari is een dictator. Als hij je niet mag, verkoopt hij je geen auto.
Maar ik vind hem een geweldige kerel.
Waarom race jij? - Omdat ik wereldkampioen wil worden.
Ik vind het leven geweldig en zelfs als ik honderd jaar word,
zal ik nog geen vijf procent kunnen doen van de dingen die ik wil doen
of al mijn boeken kunnen lezen.
Ik wil alles eruit halen, maar ik heb niet alle tijd.
Ik heb Fon Portago goed gekend.
Ik woonde toen in Frankrijk en ik zag hem geregeld in Parijs.
Portago kon alles. Hij hield van gevaarlijke dingen.
Elke rijder, rijk of niet, wil ooit een professionele rijder worden.
Je moet wel respect hebben voor de auto.
Ik heb heel veel respect voor de Ferrari.
En als ik hem slecht behandel, kan het mijn dood worden.
Elke rijder denkt dat het hem niet kan overkomen.
Ik weet dat het me niet zal overkomen. Vanbinnen weet ik dat.
De Mille Miglia was een race van duizend mijl over Italiaanse wegen
met miljoenen toeschouwers langs de weg.
Het was echt heel gevaarlijk.
Fon de Portago reed in een Ferrari, één van de beste wagens toen,
dus hij zou het goed moeten doen.
Hij haatte de race en wilde eigenlijk niet rijden,
maar Ferrari stond erop.
Hij zat toen verwikkeld in een passionele affaire
met de Amerikaanse actrice Linda Christian.
Bij een van de controlepunten
kwam Portago binnen om te tanken en zijn kaart te laten stempelen.
Een monteur zag dat de achterkant beschadigd was
en heel dicht bij de achterband zat.
Ze wilden de band wisselen, maar Portago wilde dat niet.
'Daar heb ik geen tijd voor.'
Toen zag hij Linda Christian.
Dan volgde een passionele kus
nadat hij gezegd had dat er geen tijd was om de wagen te herstellen.
Toen vertrok hij weer.
In het slot van de wedstrijd reed hij door het plekje Guidizzolo.
Hij kon de finish bijna zien en het eindschot bijna horen
toen opeens een band ontplofte.
De auto werd door de lucht geslingerd en kwam in botsing met de oever.
De Portago kwam om het leven. Net als, Edmund Nelson, zijn navigator.
Negen toeschouwers kwamen om.
Onder wie vijf kinderen, wat het heel schokkend maakte.
Hij stierf tijdens een carrière waarin hij zijn tijd en energie stopte.
Die competitieve ingesteldheid maakte hem wie hij was.
Dat hij stierf
aan het begin van zijn carrière is een groot verlies voor de autosport
en voor de mensen die hem liefhadden.
Het staat in de sterren geschreven dat mensen als Portago niet in bed sterven.
Hun vlag blijft wapperen over de wedstrijdterreinen
waar ze tot op het einde hun triomfen beleefden.
In de jaren vijftig kwam het vaker voor dat toeschouwers omkwamen,
maar het verschil was dat er nu vijf kinderen bij betrokken waren.
Enzo Ferrari kreeg toen heel wat dingen te verwerken.
De Mille Miglia werd voortaan afgeschaft.
Maar hij werd ook beschuldigd van doodslag.
Iedereen walgde ervan en het Vaticaan was in shock.
Voel je je verantwoordelijk als zulke tragedies zich afspelen?
Ik stel mezelf erg in vraag.
Wat voel je als een van je rijders omkomt?
Wil je dan stoppen? - Ik voel veel dingen.
Te veel dingen.
Bijvoorbeeld...
Zo is er de angstaanjagende breekbaarheid van het menselijk leven.
Mike Hawthorn had een aangeboren nieraandoening.
Op sommige dagen zag hij heel bleek en moest hij zweten en was hij zwak.
Dat was hem aan te zien.
Als hij het openbaar had gemaakt,
zou zijn licentie om medische redenen geweigerd kunnen worden.
Dat werd voorzichtig onder de mat geveegd.
Hij zei enkel: 'Ik heb een chronische aandoening die soms de kop opsteekt.'
Hij werd blijkbaar boos op zichzelf
als hij een slechte dag had of als hij zich slecht voelde.
Maar er waren maar weinig mensen die het echt wisten.
Hij zei het niet tegen de regering omdat het parlement zich afvroeg
waarom Mike Hawthorn zijn dienstplicht niet kon nakomen.
Zijn dokters mochten niet zeggen waarom dat was.
Hij sprak niet over zijn ziekte, maar hij leed er wel onder
en op sommige dagen had hij er meer last van dan anders.
Het was geweldig om in Monaco te zijn.
We kochten een boot en besloten er een thuis van te maken.
Peter had een ongeval toen hij met zijn auto de haven in reed.
Dat was wel grappig. Hij deed het zelfs twee keer.
Iemand zei: 'Je man is in de haven gereden.'
Ik zei: 'Gisteren ook al. Hij weet hoe het moet.'
Peter en Mike hadden samen veel lol
en toen ik erbij kwam, klikte het meteen tussen ons drieën.
We beleefden echt geweldige tijden.
Peter werd in het algemeen
aardiger bevonden dan Mike.
Mike kon heel brutaal en direct zijn.
Maar voor mensen die hij aardig vond
was hij echt een geweldige vriend.
'Mon ami mate' was een stripreeks.
Twee personages gaan op een trip naar Mars.
Daar zien ze een marsmannetje
en om aardig te zijn, zeggen ze: 'Dag, mon ami mate.'
Peter en Mike vonden het zo leuk
dat ze elkaar 'mon ami mate' bleven noemen.
Dat was allemaal wel erg leuk,
maar ik denk niet dat het goed was voor Ferrari.
F1-teambazen kunnen hun team niet al te best leiden
als ze twee snelle rijders in hetzelfde team hebben.
Dat zien we wel vaker.
Peter Collins en Mike Hawthorn kwamen als totaalpakket.
Enzo Ferrari bevond zich voor het eerst in een vreemde situatie.
Als hij iets tegen Peter zei,
had dat invloed op Mike Hawthorn en vice versa.
Het leidde hen soms af van de wedstrijd
en dan maakten ze grapjes over de race in plaats van zich te concentreren.
De concurrentiestrijd tussen Mike en Peter nam af en dat was niet goed.
Roy Salvadori zei ooit:
'Als ik Enzo Ferrari was, zou ik hen ontslaan.'
Ze waren beste vrienden. Ze waren bijna blijer als de ander won.
'PECH IS HET GEVOLG
VAN WAT WE NIET KUNNEN DOEN OF VOORZIEN.' ENZO FERRARI
Enzo vond het geweldig dat zijn rijders elkaar aanspoorden.
Als er dan slachtoffers vielen, was dat maar zo.
Er werd gezegd dat Hawthorn en Collins samenspanden tegen Luigi Musso,
de laatste overgebleven toprijder uit Italië.
Hij schreef over de pesterijen van die twee die hij moest ondergaan.
WOORDEN VAN FIAMMA BRESCHI VRIENDIN VAN LUIGI MUSSO
Samen sta je sterker en ze spanden samen tegen Luigi.
Hij vroeg zich altijd af wat ze nu zeiden.
Hij verstond hen niet, dus dat was vast niet makkelijk.
Hij begon een relatie met Fiamma, een beeldschone vrouw.
Ik ben nooit zo gelukkig en verliefd geweest als bij hem.
Het was iets ongelooflijks.
Hij droeg de druk van Italië op zijn schouders
en reed ver boven de verwachtingen.
Hij was niet alleen de enige Italiaanse F1-piloot van enige belang
en de enige Italiaan bij Ferrari, hij was ook een slechte zakenman.
Hij had een deal gesloten om Amerikaanse auto's naar Italië te importeren.
Zijn investeerders maakten zich steeds meer zorgen om hun geld.
Er werd ook gefluisterd dat hij gokschulden had.
Hij had toen zeker financiële zorgen.
De druk was enorm. Musso zat in de schulden.
De enorme beloning die hij zou krijgen als hij de Franse GP in Reims won.
Die race kon Musso ongetwijfeld winnen.
In de openingsrondes probeerde hij even snel te gaan als Hawthorn
in de heel snelle bocht naar rechts net na de pits.
Dan reed hij op twee wielen en zagen we stof en stenen opspringen.
Sommige fotografen zeiden dan: 'Hij rijdt op de limiet.'
Omdat hij niet de ideale lijn volgde,
werd de auto de lucht in geslingerd en werd hij zelf eruit gegooid.
Bij ronde zeven reed Luigi niet meer langs.
Ik dacht dat hij autopech had of dat hij was gestopt.
Niemand gaf een teken. En dat betekent dan slecht nieuws.
Hij werd uit de auto geslingerd en stierf ten gevolge van een hoofdletsel.
Ik was nog jong en mijn hele wereld stortte in.
Ik rende naar het raam om eruit te springen.
Als zoiets dramatisch voorvalt, is er nooit één enkele oorzaak.
Het is een samenloop van omstandigheden die tot het verlies van een leven leidt.
Toen Luigi Musso stierf, was Ferrari van streek.
Maar hij betuigde zijn medeleven ook door Musso's vriendin te troosten.
Hij gaf haar een bloemenwinkel in Firenze
en ging vaak met haar om. Ze hadden een lange relatie.
Een rijder moet natuurlijk vertrouwen hebben in zijn eigen kunnen,
maar hij mag niet naïef zijn en denken dat het hem niet kan overkomen.
Als je na een bocht over een oliespoor rijdt, kun je nog van de baan raken.
Je moet dus inzien dat je dat niet in de hand hebt.
Als je dat niet doet, moet je niet gaan racen.
Niemand verplicht je daartoe.
Het nieuws dat iemand was omgekomen, was altijd vreselijk,
maar het was wel zijn eigen beslissing om te racen.
Ze wisten toen allemaal heel goed dat het gevaarlijk was,
maar toch deden ze het.
Als je van het circuit raakte en overkop ging,
was het beter om weggeslingerd te worden dan vast te zitten in de cockpit
en verpletterd worden bij de landing of om te komen bij de brand
die sowieso zou volgen nadat de brandstoftank ontplofte.
Peter wilde eens iets zeggen, maar hij mocht niet van mij.
We hadden het nooit over de gevaren van een race.
Anders zou dat onze angst wel hebben gevoed.
Die angst zet je opzij. Je wilt het er niet over hebben.
Als je iets met een racepiloot hebt, loop je het risico dat er iets gebeurt.
Zeker in de gevaarlijke tijden van toen.
Zwartgallige humor werd toen gebruikt om je eroverheen te zetten.
Als verdedigingsmechanisme.
Bij een of andere wedstrijd was er een ongeluk
en toen de rijder veilig wegging, reageerde het publiek ontgoocheld.
Het klinkt vreselijk, maar het is wel zo.
Mensen willen sensatie zien.
Ik hield de hele tijd de tijden bij.
Dat hielp ook wel tegen de angst.
Maar ik had het volste vertrouwen dat Peter nooit zou omkomen.
Het was makkelijk om mogelijke tragische gebeurtenissen te negeren.
De zomer heerste over Silverstone op zaterdag 19 juli
voor de Britse GP van 1958, de zesde race van het wereldkampioenschap.
Er waren tienduizenden toeschouwers langs het vijf kilometer lange circuit
om deze grote wedstrijd te bekijken.
De race kreeg nog meer aanzien door de strijd om het kampioenschap.
Vanwege ons huwelijk had Peter besloten
dat hij het seizoen zou uitdoen en dat hij dan zou stoppen.
Proficiat met Reims, Mike.
Heb je nog een fles champagne bij je? - Nee, die heb ik nog niet.
Wat met de Britse GP?
Na de laatste race wordt gezegd dat Ferrari nu ook zal winnen,
maar dit is een heel ander circuit.
Collins rijdt op één
en Silverstone ziet een snelle tactische race,
gereden door drie toprijders.
Collins was die dag heer en meester
en hij controleerde de race van start tot finish.
Hawthorn volgt op 27 seconden van Collins
bij een gemiddelde snelheid van 165 kilometer per uur.
Peter Collins was toen heel erg snel
en door zijn race in Silverstone kun je zijn snelheid niet anders beschrijven.
Peter Collins wint na een geweldige race
en Mike Hawthorn is tweede.
Niemand dacht dat hij in Silverstone zou winnen.
Van op de tweede rij nam hij meteen de leiding
en hij won makkelijk. Hij reed toen echt ongelooflijk.
Het was een overwinning voor eigen volk.
Peter Collins, de ene publiekslieveling, had gewonnen
en Mike Hawthorn, de andere, was als tweede geëindigd.
Kon het dan nog beter?
In de twee weken tussen de Britse GP en de Nürburgring
hadden we geld in een huis gestopt, dus we wilden graag terug.
Het probleem van de arme Mr Ferrari was
dat hij persoonlijk had geleden onder de dood van zijn zoon Dino.
Hij bracht wat van zijn vaderlijke affectie en ambitie over
op Peter Collins.
De oude man was gewoon bang dat Collins zich niet meer volledig
op het racen zou concentreren.
Wij vonden het geweldig, omdat we al die toekomstplannen maakten.
Peter vroeg me niet naar de Nürburgring te komen.
Hij zei: 'We hebben te veel werk met dit huis.
Blijf jij daar om het regelen.'
En ik zei: 'Nee, hoor. Ik laat je niet zonder mij gaan.'
'MENSEN HEBBEN GEEN NOOD AAN ONTSPANNING.
DAT LEIDT HEN ENKEL AF VAN HUN PLICHTEN.' ENZO FERRARI
Van de circuits van toen was Spa heel erg snel,
maar de Nürburgring was een kilometers lange kwelling.
Het was een erg bochtig circuit met allerlei soorten bochten.
Het weer kon om de haverklap omslaan, zoals bij elk bergcircuit.
Het was toen het meest uitdagende circuit dat er was.
Golvend, smal, veeleisend en onverbiddelijk.
De auto kwam vaak van de grond en als de rijders op dreef zijn,
gebruiken ze bewegingen waarmee ze bekend zijn.
Maar er ligt altijd iets onverwachts achter een bocht
en dat was wellicht het grootste probleem van de Nürburgring.
Ik dacht dat het een race als anders was op de Nürburgring.
Ik... Ik voelde niet zoveel angst.
Ik had gewoon enorm veel vertrouwen in Peter.
DERTIG SECONDEN
Phil Hill had de leiding in de Formule 2-race
tot zijn schokdempers en trommelremmen het begaven.
In hun Formule 1-wagens
ondervonden Hawthorn en Collins precies dezelfde problemen.
Maar ze zaten in een intense strijd verwikkeld
en streden samen met Tony Brooks om de leiding.
En Tony was echt een soepele rijder.
Ik ging in de ene ronde voorbij Mike
en daarna haalde hij mij weer in. Zo ging het een aantal rondes.
Toen nam ik opnieuw de leiding.
De twee zwakker wordende Ferrari's
konden ronde na ronde steeds tragere tijden voorleggen.
Hun rijders moesten dus steeds meer risico's nemen om dat te compenseren.
Ik kwam op het rechte stuk en natuurlijk
keek ik om om te zien waar Mike en Peter reden.
Ik keek achterom en zag niemand komen.
Ik zat in de pits de tijden bij te houden.
Peter reed niet voorbij en ik dacht: Wat is er nu gebeurd?
Maar ik concentreerde me op de rondetijden.
Mike reed achter Collins en hij zag de auto in het gras rijden.
Hij dacht: Stomkop, je ging te ver.
Hij dacht dat hij even over de wal zou rijden
om dan weer de baan op te komen.
Hij maakte zich zorgen dat hij dan zou gaan spinnen
en hem misschien wel kon raken.
Maar tot zijn grote ongeloof ging de auto de lucht in op die wal.
Hij zag vanuit zijn ooghoek hoe zijn goede vriend Peter Collins
door de lucht werd geslingerd.
Mr Hawthorn, u reed volgens mij net achter Peter Collins
toen het ongeluk gebeurde. Hoe is het gebeurd?
Tja, we reden naar het kleine dal.
Daarna volgt een scherpe rechtse bocht
en hij ging gewoon wat te ver. Hij stuurde niet snel genoeg...
en de auto raakte de wal en ging dan overkop.
Hoe snel reed hij? - Geen idee.
Hoe snel reed u? - Geen idee.
Pas na de race vernam ik dat Peter een ongeluk had gehad
en dat ze hem naar het ziekenhuis van Bonn hadden gevlogen.
Ik vroeg of ik ook mocht gaan, maar dat mocht niet.
Mijn vader werkte voor de Verenigde Naties
en had altijd iemand die de race van Peter voor hem volgde.
Een man van de VN zei tegen mijn vader dat Peter een ongeluk had gehad.
Toen sprak mijn vader zijn contacten aan en hij belde naar het ziekenhuis.
Toen ik in het ziekenhuis aankwam,
zeiden ze meteen iets tegen mij.
'Er is telefoon voor u aan de receptie.'
Ik ging ernaartoe en mijn vader hing aan de lijn vanuit New York.
Hij zei me dat Peter was overleden.
Ik vond het prachtig dat hij het mij wilde vertellen.
Ik zei dat ik hem wilde zien.
Toen brachten ze me naar hem.
Hij lag in de kelder, waar het toen kouder was.
Ik ging ernaartoe en toen zag ik één voet.
Hij was bedekt, maar er was nog één voet te zien.
En op dat moment besefte ik dat hij dood was en dat was het dan.
We hebben maar anderhalf jaar gehad, maar dat was een geweldige tijd.
COLLINS KOMT OM NA CRASH IN DE DUITSE GP
Michael was erg van streek en het was de eerste keer dat ik hem zag huilen.
Hij was buiten zichzelf, omdat hij een goede vriend kwijt was.
Je was een goede vriend. Kun je iets zeggen
over Peter Collins als mens en als rijder?
Als rijder was hij één van de besten.
En als vriend... Tja, hij was mijn vriend.
Weet je wat angst is? - Ik heb altijd in angst geleefd.
Welke angsten komen het vaakst voor? - Allemaal.
'HET TIJDPERK VAN BELEEFDE RACEPILOTEN ZIT EROP.'
ENZO FERRARI
Zelfs nu is het nog moeilijk om te vatten hoe het geweest moet zijn.
Hoe Ferrari die periode overleefde en weer opleefde
is een eerbetoon aan Enzo's passie voor de autosport
en zijn bekwaamheid om de bladzijde om te slaan en verder te gaan.
Hij heeft heel erg veel meegemaakt.
Het was alsof hij in een oorlog zat.
Hij verloor rijders en hij deed zijn best om de juiste dingen te doen.
Het is lastig te zeggen wat hij echt voelde.
Als je aan Peter Collins denkt en aan zijn sportiviteit
en aan wat hij in '56 deed in Monza...
Peter Collins maakte voortdurend zulke nederige gebaren.
En dan heb je Luigi Musso en Eugenio Castellotti.
Niet iedereen hield van hen, maar ze gaven de Formule 1 wel
de Italiaanse glorie.
En dat was heel moeilijk voor beide rijders.
Ze verongelukten allebei vanwege die druk.
Dan had je nog Alfonso de Portago. Dat was gewoon de James Dean op wielen.
Het aantrekkelijke aan de rijders van de jaren 50 was dat ze zo anders waren,
maar toch wilden ze samen ook enorme risico's nemen.
Bij de dood van een rijder nam de druk op Enzo Ferrari en het team steeds toe.
Teammanager Romolo Tavoni zei dat Mr Ferrari er kapot van was.
Zijn eerste reactie was: We moeten stoppen met Formule 1.
Dit is te veel.
Maar Hawthorn ging naar hem toe en zei: 'Ik wil het seizoen afmaken.
Ik wil desnoods met een andere auto rijden, maar het moet een Ferrari zijn.'
Hij was de liefde voor de sport kwijt,
maar hij was vastberaden om het voor Peter te doen.
Na elke overblijvende race van het seizoen
zei Mike: 'Dat is weer een verdomde race die ik niet meer moet rijden.'
Maar hoe het ook zij,
hij had de kans om wereldkampioen te worden.
Hij was ervan overtuigd dat Peter wereldkampioen zou worden
en dat maakte hem kwaad.
Tussen de Grote Prijs van Italië en die van Marokko
zaten er zes weken van spanning.
Iedereen viel Mike lastig.
Telkens als we weggingen, zeiden ze: 'Het duurt niet lang meer, Mike.'
Daarom bleven we thuis.
De Britse pers was ook opgewonden door het feit
dat voor het eerst een Britse rijder wereldkampioen Formule 1 zou worden.
The Daily Mirror stelde het voor als 'de confrontatie in de zon'.
Michael was heel zenuwachtig. Hij was zichzelf niet.
Hij was niet de onbezorgde man die hij anders wel was.
Soms moest hij het even rustig aan doen en rusten.
Dus ik besefte wel dat als hij zich zo voelde
hij dan voor zichzelf moest zorgen.
Voor de race was ik verbaasd dat Mike naar mijn kamer kwam
om daar de nacht door te brengen. Dat was niets voor Mike.
Maar hij wilde gewoon bij iemand zijn. Hij was echt bloednerveus.
Moss moest één ding doen om wereldkampioen te worden:
Hawthorn verslaan
en voor een extra punt de snelste rondetijd neerzetten.
Mike mocht dan niet derde eindigen.
Op het einde van de race in Marokko
deed Phil Hill wat hij moest doen en hij liet Hawthorn tweede worden.
Moss had er alles aan gedaan en won. Hij had ook de snelste rondetijd.
Maar uiteindelijk was Mike Hawthorn toch wereldkampioen.
In Mr Ferrari's reactie na de wereldtitel,
na een rampzalig jaar op tal van vlakken,
zei hij dat hij heel opgelucht was.
Moss eindigde op één schamel puntje van Hawthorn.
Mr Ferrari wist dat de overwinning overschaduwd was, maar dat telde niet.
Enkele rondes voor het einde reed Stuart Lewis-Evans vierde.
Maar toen begaf zijn motor het en vatte de auto vuur.
Toen de jonge Engelsman werd bevrijd, was hij al ernstig verbrand.
Mike vond het vreselijk, want hij haatte rijders die pijn leden
en hij wist dat Stuart ziek was.
Na de race zei hij tegen Enzo dat hij niet meer wilde racen
en Enzo was furieus.
Heb je nieuws over Stuart Lewis-Evans?
Hij is ernstig verbrand.
Hij is met een brancard naar het vliegtuig gebracht.
Hij praatte en was thee aan het drinken, maar hij heeft erg veel pijn.
Het was een bitterzoete vlucht naar huis.
Mike Hawthorn was wereldkampioen,
maar Lewis-Evans had enorm veel pijn door de brandwonden.
Enkele dagen later stierf hij in Londen.
Als je beelden van Mike na zijn overwinning bekijkt,
ziet hij er niet blij uit. Waarom zou hij dat ook zijn?
Het was een jaar dat Mike eigenlijk wilde vergeten,
maar toch was hij wereldkampioen geworden.
MIKE HAWTHORN TOURIST TROPHY-GARAGE
Hij was een mooie kampioen, omdat hij er goed uitzag en goed kon praten.
De titel ging hem dus wel goed af.
Ik heb acht jaar geracet.
In die acht jaar heb ik de top bereikt, dus ik heb beslist dat het tijd is.
Bedankt voor jullie komst en bedankt dat jullie naar me wilden luisteren.
Ik hoop dat een paar van jullie eens willen langskomen
om die samen leeg te maken. Hartelijk dank.
'JE MOET VOORTDUREND WERKEN,
ANDERS DENK JE AAN DE DOOD.' ENZO FERRARI
Op 22 januari 1959 had Mike een lunchafspraak in Londen.
Hij wilde niet naar Londen, want hij voelde zich niet goed.
Ik wist dat hij veel pijn had.
Ik zag hem op de grond kronkelen van de pijn.
Toen ik weer in Engeland was, wilde ik meteen naar Mike.
We spraken af na de lunch en hij zou naar mijn hotel komen.
Toen hij op Hog's Back Road reed,
reed hij plots achter een Mercedes-Benz 300SL Gullwing.
Hij zag meteen dat Rob Walker achter het stuur zat.
Ik zag een Jaguar achter me en ik zag dat het Mike Hawthorn was.
We versnelden zo lang we konden om zo naast elkaar te rijden.
Rob dacht: Dit wordt me allemaal wat te veel
en ik ben niet echt een racepiloot.
Ik keek er zo naar uit hem te zien.
Ik wilde dat Mike me vertelde hoe het is om een ernstig ongeluk te hebben.
Zie je je leven voorbijflitsen of wat gebeurt er dan?
Toen ik aankwam in het hotel, kende de receptionist me.
Peter verbleef altijd in dat hotel en hij was altijd goed op de hoogte.
De receptionist keek me niet aan.
Toen stapte ik in de lift en ik ging naar mijn kamer.
Ik ging mijn kamer binnen en toen werd er geklopt.
Het was de hotelmanager die kwam zeggen dat Mike gestorven was.
En het was... Het was gewoon hartverscheurend.
Het was vreselijk.
Rob kreeg de achterdeur open en hij boog voorover.
Toen hij naar Mike keek,
had Mike een doffe blik in zijn ogen en toen kreunde hij zachtjes.
En dat was het dan.
MIKE HAWTHORN OMGEKOMEN
Ik zat in Yorkshire toen ik het nieuws vernam
en ik kon het niet geloven.
Dat...
Toen ik het wel geloofde...
Ik had toen veel vrienden daar en zij...
Volgens mij ging ik toen wandelen op de heide.
Ik hoorde het thuis op de televisie
en het was gewoon heel erg triest.
Het was ook totaal onnodig.
Maar het is altijd makkelijk om zoiets achteraf te zeggen.
Volgens mij had hij een black-out, want hij kende die weg als zijn broekzak.
De auto kende hij ook, hij had er nog in geracet.
De weg was misschien wel glad, maar Mike had al zoveel glijpartijen meegemaakt.
Volgens mij had hij een black-out en heeft hij niets van het ongeluk beseft.
Dat denk ik en hoop ik althans.
Hoe je het ook bekijkt, Mike had een tragisch leven.
Hij heeft maar drie maanden van zijn wereldtitel kunnen proeven.
Daarna was alles weg.
MIKE IS DOOD
Mensen die hem goed kenden, zeiden dat hij zijn 35ste niet zou halen.
Of dat zo is, weet ik niet.
Maar de voorspellingen waren niet goed.
Zijn laatste kerst bracht hij in bed door. Hij was er slecht aan toe.
Ik wist niet hoe ziek hij was. Zijn dokter zei me achteraf
dat hij nog maar een paar jaar te leven had.
Dus ik denk dat dit voor Mike de beste manier was om te gaan.
Je bent rechtuit over mensen die ermee stoppen.
Dan zeg je: 'De tijd zal uitwijzen hoe waardevol ze waren.'
Het is niet aan mensen om te oordelen
waarin we moeten geloven.
Alleen de tijd mag dat doen. En de tijd is meedogenloos.
Zet een racepiloot in een raceauto
en hij zal altijd de grenzen opzoeken en er soms zelfs over gaan.
Dat raadde Ferrari zeker niet af.
Hij wilde rijders die zo dachten.
Ik zou vooral zeggen
dat ik alleen maar dingen heb gedaan waaruit ik plezier haalde.
Ik deed dingen die ik belangrijk vond en dat was heel zelfzuchtig.
Ik vind enkel troost in de gedachte
dat ik niemand anders schade heb berokkend.
Het was fenomenaal met Castellotti, Musso, de Portago
en Collins en Hawthorn. Het was een geweldige bende.
Een geweldige bende persoonlijkheden, maar ook talenten.
Die rijders één voor één verliezen was gewoon vreselijk.
Nu zou het niet meer kunnen en het is vast uniek in de sportgeschiedenis.
Het waren eerder gevechtspiloten of gladiatoren, denk ik.
Het waren...
Het waren sterren.
Ze zouden als eerste de strijd aangaan, als eerste uit het vliegtuig.
Die jongens waren...
Het waren krijgers.
'WINNEN OF STERVEN, JE ZULT ONSTERFELIJK ZIJN.'
ENZO FERRARI
TUSSEN 1950 EN 1960 KWAMEN IN DE AUTOSPORT
39 RIJDERS OM HET LEVEN.
ENZO FERRARI WOONDE EN WERKTE IN MODENA IN ITALIË
TOT HIJ OP 90-JARIGE LEEFTIJD OVERLEED.
FERRARI IS TOT OP VANDAAG HET MEEST SUCCESVOLLE TEAM
IN DE AUTOSPORTGESCHIEDENIS.
Vertaling: BTI Studios